Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τοποθεσία κέντρο της Λέσβου
Υψόμετρο 100 μέτρα
Χαρακτηριστικό Ίδρυση του κοινοτικού ελαιοτριβείου στην Αγία Παρασκευή το 1910

Ο οικισμός της Αγίας Παρασκευής στη Λέσβο

Η Αγία Παρασκευή Λέσβου είναι μια πεδινή κωμόπολη που βρίσκεται στο κέντρο του νησιού Λέσβος, βόρεια του κόλπου της Καλλονής σε υψόμετρο 100 μέτρων. Στην αγροτική του περιοχή υπάρχουν ορεινοί και ημιορεινοί όγκοι κατάφυτοι από ελιές και πεύκα. Οι απλές γεωμετρικές γραμμές των αγροτικών κατοικιών και οι αυστηροί τετράπλευροι όγκοι της εκκλησίας και των ελαιοτριβείων, έρχονται σε αρμονική αντίθεση με τις διακοσμητικές επιφάνειες του αστικού τύπου αρχοντικών και το εντυπωσιακό κτήριο του σχολείου, συνθέτοντας ένα γραφικό σύνολο. Η ανοικοδόμηση στις δυο πρώτες δεκαετίες, μετά τον καταστρεπτικό σεισμό της 23ης Φεβρουαρίου 1867, επέφερε δραματικές αλλαγές στο δομημένο περιβάλλον και θα δώσει στον οικισμό την σημερινή οικιστική του φυσιογνωμία. Τον Οκτώβριο του 2012 ο οικισμός της Αγίας Παρασκευής Λέσβου χαρακτηρίστηκε ομόφωνα από το Κεντρικό Συμβούλιο Νεωτέρων Μνημείων ως ιστορικός τόπος λόγω της αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής σημασίας του ενώ τα καταγεγραμμένα κτήρια είναι 1.564, πολλά αυτών θεωρούνται πολύ αξιόλογα, αρχοντικά, βιομηχανικά ή με σημαντικά αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά 19ου-20ού αιώνα.

Χαρακτηριστικό του οικισμού είναι η ίδρυση του κοινοτικού ελαιοτριβείου της Αγίας Παρασκευής το 1910, με πρωτοβουλία των κατοίκων της περιοχής και με στόχο να εξασφαλίσει οικονομικούς πόρους για το εκπαιδευτικό και κοινωνικό έργο της κοινότητας. Αυτή η πρωτοποριακή ιδέα της κοινοτικής ιδιοκτησίας για την εποχή, είχε αντίκτυπο στον κοινωνικό ιστό, στις κοινωνικές δομές της περιοχής. Ένα από τα σημαντικότερα κτήρια είναι αυτό των εκπαιδευτηρίων της Αγίας Παρασκευής, που το κόστος κατασκευής του καλύφθηκε κυρίως από τα έσοδα του Κοινοτικού ελαιοτριβείου, τις δωρεές πάροικων Αγιοπαρασκευιωτών από τις 5 ηπείρους, και από εθελοντική εργασία ντόπιων κατοίκων.

Σήμερα στο Κοινοτικό Ελαιοτριβείο στεγάζεται το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας Λέσβου του ΠΙΟΠ.