Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τοποθεσία Τήνος
Υψόμετρο 130 μέτρα
Μοναδικό χαρακτηριστικό Μάρμαρο

Ο οικισμός Πύργος στην Τήνο

Ο Πύργος ή Πάνορμος είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της Τήνου και βρίσκεται στο δυτικό τμήμα του νησιού, 27 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Τήνου και σε μικρή απόσταση από τις ακτές σε υψόμετρο 130 μέτρων, ενώ είναι γνωστό στην Τήνο ως Έξω Μέρη ή Έξω Μεριά. Σήμερα, ο οικισμός είναι ανακηρυγμένος ως παραδοσιακός (ΦΕΚ Δ 594/13.11.1978) και έχει διατηρήσει αναλλοίωτη την εικόνα που είχε στο παρελθόν καθώς και τον τοπικό του χαρακτήρα. Το χωριό έχει έντονο κυκλαδίτικο χρώμα και χαρακτηρίζεται ως υπαίθριο μουσείο λαϊκής τέχνης ενώ αναπτύσσεται γραμμικά με κομβικό σημείο την Πλατεία Ηρώων με τον αιωνόβιο πλάτανο στην μέση.

Η ονομασία Πύργος οφείλεται στον πύργο που χτίστηκε πριν τον 16ο αιώνα για την οχύρωση της περιοχής ο οποίος δεν διασώζεται. Το χωριό γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα που οφείλονταν κυρίως σε δύο τομείς, στη ναυτιλία στη μαρμαροτεχνία. Ως εκ τούτου, χαρακτηριστικό του οικισμού αποτελεί το μάρμαρο το οποίο κοσμεί όψεις σπιτιών (πορτοσιές, υπέρθυρα, θυρώματα, διάτρητους φεγγίτες κολώνες, οικόσημα, φουρούσια κ.λπ.) και μαρμάρινες κατασκευές (προτομές, ανδριάντες, βρύσες καμπαναριά, κ.λπ.).

Το 2015 η Τηνιακή Μαρμαροτεχνία εντάχθηκε στον κατάλογο της UNESCO με τις πλέον χαρακτηριστικές εκφάνσεις του άυλου πολιτισμικού πλούτου της ανθρωπότητας. Χαρακτηριστικά, η UNESCO αναφέρει σε ανακοίνωσή της: «Η τέχνη της μαρμαροτεχνίας είναι έκφραση της πολιτιστικής ταυτότητας της Τήνου. Οι μαρμαροτεχνίτες έχουν έχουν εμπειρική γνώση για τη δομή και τις ιδιότητες του μαρμάρου. Η μετάδοση (γνώσεων) ακολουθεί τη μακρόχρονη παράδοση όπου οι δεξιότητες περνάνε από τον δάσκαλο στον μαθητευόμενο, που είναι συνήθως μέλη της ίδιας οικογένειας. Παραδοσιακά μοτίβα είναι κυρίως θρησκευτικά ή αποτρεπτικού χαρακτήρα και συχνά απεικονίζουν κυπαρίσσια, λουλούδια, πουλιά και πλοία και τοποθετούνται σε κτίρια, εκκλησίες και νεκροταφεία. Τα σχέδια για τα τυπικά μαρμάρινα αγγεία και τους φεγγίτες χρησιμοποιούνται για να φέρουν γονιμότητα και ευημερία»