Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Τοποθεσία Νότια Χίος
'Ιδρυση 14ο αιώνα
Μοναδικό χαρακτηριστικό μαστιχόδεντρο ή μαστιχοφόρος σχίνος (Pistacia lentiscus, var. Chia)

Ο οικισμός Ολύμπων στην Χίο

Οι Ολύμποι είναι ένα από τα 24 περίπου χωριά της νότιας Χίου όπου καλλιεργείται, εκεί και πουθενά αλλού στον κόσμο, το μαστιχόδεντρο ή μαστιχοφόρος σχίνος (Pistacia lentiscus, var. Chia) από το οποίο εξάγεται η μαστίχα Χίου.

Ο οικισμός ιδρύθηκε των 14ο αιώνα, εποχή των Παλαιολόγων και δημιουργήθηκε κατά την διάρκεια της κατοχής του νησιού από τους Γενοβέζους (1346- 1566). Ακολούθησε τις αρχές οργάνωσης αμυντικού / οικιστικού συστήματος που εφαρμόστηκε στη πεδινή μαστιχοφόρα περιοχή. Στις γωνίες του οικισμού υπήρχαν πύργοι (πυργόπουλα) και οι κάτοικοι μπορούσαν να έχουν πρόσβαση στον οικισμό μέσω της κεντρικής πόρτας (σημερινή Κάτω Πόρτα). Στο κέντρο του χωριού υψώνεται σε υψηλότερη θέση από τα υπόλοιπα κτίσματα ο αμυντικός πύργος, με 20 μέτρα ύψος, όπου οι κάτοικοι φύλασσαν τρόφιμα και νερό τον ή λειτουργούσε σαν καταφύγιο σε περίπτωση επίθεσης. Οι αρχές της οργάνωσης του οικισμού που εφαρμόστηκαν στον οικισμό είχαν σκοπό να υπάρχει απόλυτος έλεγχος του ελληνικού πληθυσμού και της γεωργικής παραγωγής της μαστίχας από τους Γενοβέζους καθώς και να καλυφθεί η ανάγκη προστασίας από τις επιδρομές των Τούρκων που διέσχιζαν τα στενά της Μικράς Ασίας.

Το μαστιχοχώρι Ολύμποι έχει ανακηρυχθεί διατηρητέο μνημείο (ΦΕΚ Δ 594/13.11.1978, ΦΕΚ Δ 189/02.03.1988) και το 2014 η Τεχνογνωσία της Παραδοσιακής Μαστιχοκαλλιέργειας Χίου εγγράφηκε στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Η μαστιχοκαλλιέργεια είναι μια από τις παραδοσιακές καλλιέργειες που εξακολουθεί να μεταβιβάζεται από γενιά σε γενιά και συνομιλεί με την ιδιαίτερη φύση του νότιου τμήματος της Χίου. Η σχέση του καλλιεργητή με το μαστιχοφόρο θάμνο είναι εντελώς προσωπική, βιωμένη και σωματική. Είναι χαρακτηριστική η χρήση όρων δανεισμένων από την ανατομία του ανθρώπινου σώματος, όπως «φλέβα», «δάκρυ», « [o θάμνος] δακρύζει», «πληγώνω», ενώ οι ίδιοι οι μαστιχοκαλλιεργητές υποστηρίζουν ότι «το μαστίχι εκπαιδεύεται», αποτυπώνοντας έτσι τη βαθιά γνώση της ιδιαιτερότητας κάθε δέντρου.